Diyarbakır'daki STK'lardan 'Silahları Susturun' çağrısı

Ercan Çağlayan 

Diyarbakır Kent Koruma ve Dayanışma Platformu'nun öncülüğünde, Kürt meselesinde çözümü tartışmak amacıyla düzenlenen "KÜRT MESELESİNDE ÇÖZÜM İÇİN SİVİL TOPLUM BULUŞMASI" toplantısı, bölgeden birçok sivil toplum, meslek ve iş örgütü temsilcisinin katılımıyla gerçekleşti.

Toplantıda, uzun yıllardır bölgede faaliyet yürüten kuruluşların temsilcileri, Kürt meselesinin çözümsüzlüğünün yarattığı tahribatı ve sonuçları ele aldı. Güvenlik odaklı politikaların çözüm getirmediği ve şiddetin bir çözüm yolu olmadığı vurgulandı. Ayrıca, meseleye sadece seçim dönemlerinde değil, sürekli olarak odaklanılması gerektiği üzerinde duruldu.

Toplantıda ortaya çıkan ana başlıklar arasında Kürtçe'nin yasakları ve asimilasyon politikaları, çatışmaların ekolojik tahribatı, güvenlik tedbirlerinin insani kayıplara neden olması, kadına yönelik şiddetin artması, siyasi baskılar ve hukuk alanındaki sorunlar yer aldı.

Katılımcılar, çözüm için toplumsal bir iradenin gerekliliğine vurgu yaparken, benzer çalışmaların farklı bölgelerde de yürütülmesi ve ortak bir heyetin oluşturulması çağrısında bulundu.

Toplantının sonuç bildirgesinde ise, silahların susması ve tüm aktörlerin rol alabilmesi için engellerin kaldırılması gerektiği, siyasi partilerin meseleye demokratik bir bakış açısıyla yaklaşması gerektiği, sivil toplum örgütlerinin çalışmalarının desteklenmesi gerektiği ve demokratik bir anayasa hazırlığı sürecine katılımın sağlanması gerektiği belirtildi.

Kürt meselesinde çözümsüzlükte ısrarın ortaya çıkardığı sorun ve etkiler genel hatları ile şu başlıklarda öne çıkmıştır.

1-Kürtçe üzerinde yıllardır süre gelen yasaklar ve asimilasyon politikaları eleştirilmiş, Kürtçe icra edilen sanatsal etkinliklerin halen  kamu makamlarınca zaman zaman yasaklandığı, anadilinde eğitim ve öğretim hakkının ve Kürtçe’nin kamusal alanda kullanımının önündeki yasal engellerin hala devam ettiği,

2- Çatışma ve operasyonların yaratığı ekolojik tahribat, özellikle ormanlık alanlara yönelik müdahaleler ve rant alanlarının oluşturulmasına devam edilmekte,

3- Kontrolsüz ve abartılı güvenlik tedbirleriyle kent ve ilçe merkezlerinde devam eden zırhlı araç çarpmaları sonucu yaşanan çocuk ölümleri ve faillere yönelik yargının cezasızlık politikasının devam ettiği,

4 – Kürt Meselesindeki çözümsüzlük kadına yönelik şiddeti ve kadın yoksulluğunu artırdığını,

5- Milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve tutuklanmaları, kayyım uygulamaları ve siyasi partilere yönelik kapatma davalarının devam ettiği, geçmişte de benzer uygulamaların yaşandığı ve sorunları daha da derinleştirdiği, bu uygulamaların anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan seçme ve seçilme hakkının açık ihlalini oluşturduğu,

6-Çatışmalarla yaşanan can kayıplarına dair kaygılar dile getirilmiş, özellikle 2015-2016 sonrası başlayan ve hala devam eden temel hak ve özgürlükler alanındaki  ihlallere dikkat çekilmiş, güvenlikçi politikalarla meseleye bakış açısının temel hak ve özgürlükler alanını daralttığını vurgulanmış,

7- Hukuk ve yargı alanında yaşanan gelişmeler ele alınmış. Özelikle yargının Kürt Meselesi ekseninde ifade özgürlüğü konusundaki olumsuz pratiğine dikkat çekilmiş, siyasi parti faaliyetlerinin  kriminalize edilerek yargılamalara konu edilmesi ve ağır cezalarla neticelendirilmesi, cezaevlerinde yaşanan hak ihlalleri ve özellikle infaz hukuku açısından ayrımcı uygulamalarla görüş hakkının engelleyici ve uluslararası hukukta tecrit olarak tanımlanan bu uygulamalara dikkat çekilmiş.

Bütün bu durumların Kürt Meselesinde çözümsüzlükte ısrarın neden olduğu, meselenin demokratik zeminde barışçıl çözümünün ülke demokrasisine büyük bir katkı sunacağı, geçmişle yüzleşmenin ve onarıcı adaletin önemi vurgulanmıştır.

Toplantının önemli bir konu başlığı ise Kürt meselesinin çözümüne yönelik son kırk yılda toplumun büyük umut ve beklenti içerisine girdiği değişik tarihlerde gerçekleşen çözüm girişimleri olmuştur. Kürt meselesinin barışçıl çözümünü amaçlayan bu girişimlerin önemli olduğu ancak süreçlerin istenilen neticeye evrilememiş olmasının toplumda bir hayal kırıklığı yarattığı, hayal kırıklıklarına rağmen benzer süreçlere yönelik beklentinin toplumda devam ettiğine yönelik gözlemler ifade edilmiştir.

Kürt toplumunun meselenin çözümü açısında kendi birlikteliğini ve ortak bir dil oluşturması, çözüme dair sivil toplum örgütlerinin çalışmalarının önemli olacağı, benzer çalışmaların farklı kentlerde de sürdürülmesinin gerekliliği ile olası girişimler ve temaslar için ortak bir heyetin oluşturulması önerileriyle birlikte; 

1- Kürt meselesinin çözümü açısından yeniden bir çözüm iradesine ihtiyaç olduğu, bunun açığa çıkması için silahların susması gerektiği,

2- Kalıcı bir çözüm ve barışın tesisi için tüm aktörlerin rolünü oynayabilmesinin önündeki engellerin kaldırılması ve gerekli imkânların sağlanması,

3- Kürt meselesinin ülkedeki hukuk, demokrasi ve ekonomik sorunların ana nirengi noktası olduğu, siyasi partilerin politik çekişmelerden sıyrılıp bu minvalde meseleye yaklaşım göstermeleri,

4- Sorunun çözümü açısından dünya deneyimleri de dikkate alındığında sivil toplum örgütlerinin bu ve benzeri çalışmalarının desteklenmesi,

5- Bütün bu adımlarla birlikte toplumsal sorunların çözümünün önceleyecek hazırlık sürecine her kesimden katılımın sağlanacağı demokratik ve sivil  yeni bir anayasaya ihtiyaç olduğu ve  çalışmalarının da başlatılması gerektiği,

sonuçlarına varılmıştır.