EMEK HABER - Diyarbakır’ın merkezinde yer alan ve kentin önemli arterlerinden biri olan Göçmenler Caddesi, adını Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren kente yerleştirilen göçmen nüfustan alıyor. Cadde ismi, Diyarbakır’ın göçlerle şekillenen toplumsal yapısının en somut örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Tarihsel kayıtlara ve kent belleğine göre, Osmanlı’nın son dönemi ile Cumhuriyet’in ilk yıllarında Balkanlar ve Kafkasya’dan Anadolu’ya gelen çok sayıda göçmen, devlet politikaları doğrultusunda Diyarbakır’a da yerleştirildi. Bu göçmenlerin önemli bir bölümü, bugünkü Göçmenler Caddesi ve çevresinde iskân edildi.
Balkan ve Kafkas göçleri etkili oldu. 1920–1940 yılları arasında Bulgaristan, Yunanistan ve Yugoslavya gibi Balkan ülkelerinden; ayrıca Kafkasya’dan gelen Türk ve Müslüman nüfusun bir kısmı Diyarbakır’a yönlendirildi. Bu yerleşimler, zamanla bölgenin “göçmenlerin yaşadığı yer” olarak anılmasına neden oldu.
İç göçlerle şekillenen bir cadde
Göçmenler Caddesi’nin kimliği sadece dış göçlerle sınırlı kalmadı. İlerleyen yıllarda Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun kırsal bölgelerinden Diyarbakır’a yaşanan yoğun iç göçler, özellikle 1990’lı yıllarda yaşanan zorunlu yer değiştirmelerle birlikte, bölgenin demografik yapısını daha da çeşitlendirdi.
Bu süreç, Göçmenler Caddesi’nin göçle oluşmuş bir yaşam alanı olarak kent hafızasında yer etmesini sağladı.
İsim halk arasında doğdu, resmileşti
Başlangıçta halk arasında kullanılan “Göçmenler” ifadesi, zamanla belediye kayıtlarına girerek Göçmenler Caddesi adıyla resmileşti. Böylece cadde ismi, masa başında değil, Diyarbakır’ın toplumsal hafızası ve yaşanmışlıklarıyla şekillenmiş oldu.
Kent tarihçileri, Göçmenler Caddesi’nin Diyarbakır’ın çok katmanlı yapısını yansıtan sembolik mekânlardan biri olduğunu vurguluyor.
